Άρθρα‎ > ‎Περιοδικά‎ > ‎

Η αρχομανία στο παιδί

 Η συνηθισμένη εξήγηση για την παιδική αρχομανία είναι πως τα παιδιά καταλαβαίνουν κάποια στιγμή ότι είναι πολύ εύκολο να κάνουν τους γονείς τους ό,τι θέλουν, και, για λίγο, τους αρέσει. Έτσι, όπως και οι μεγάλοι απολαμβάνουν πολλές φορές να επιβάλλονται σε άλλους ανθρώπους. Η εξήγηση αυτή είναι απλή και λογικοφανής, δεν είναι όμως και σωστή.

Αν η εξήγηση αυτή ήταν σωστή, τότε τα αρχομανή παιδιά θα 'πρεπε να είναι περήφανα και ευτυχισμένα. Γιατί τελικά θα έχουν βρει στους γονείς τους πρόθυμους υποτακτικούς, που διαισθάνονται κάθε τους επιθυμία πριν ακόμα αυτή εκφραστεί και εκτελούν κάθε τους διαταγή.

Δεν μπορούμε να μιλάμε για περηφάνια, ευτυχία και ικανοποίηση σε παιδιά μ' αυτή τη συμπεριφορά. Αντίθετα, είναι φοβερά δυστυχισμένα χωρίς ίχνος σιγουριάς.

Και ο λόγος είναι πως τα μικρά παιδιά, κυρίως στα τρία πρώτα χρόνια τους, δεν χρειάζονται τίποτα άλλο πιο άμεσα από τη σιγουριά, την ασφάλεια και την αίσθηση πως είναι προστατευμένα.

Και συχνά καταλαβαίνουν, ειδικά αυτά τα χρόνια, πως οι προστάτες τους είναι στην πραγματικότητα αδύναμοι. Γιατί οι γονείς, παρά την ηλικία τους και τη φαινομενική τους δύναμη, αφήνονται να τρομοκρατούνται από ένα τόσο μικρό άνθρωπο, ανάλογα με το κέφι του. Κάτι τέτοιο δεν είναι καθόλου αστείο για τα παιδιά, όπως νομίζουν πολλοί.

Τα μικρά παιδιά δεν θέλουν γονείς που αφήνονται να καταδυναστεύονται από τα ίδια. Θέλουν δυνατούς γονείς, κοντά στους οποίους μπορούν να νιώθουν προστατευμένα και ασφαλή. Έτσι, η αίσθηση πως οι γονείς είναι αδύναμοι, πιο αδύναμοι από το παιδί, καταλήγει σε μια βαθιά, μόνιμη αβεβαιότητα.

Σ' αυτό το στάδιο, τα παιδιά αρχίζουν πέρα από όλα τ' άλλα να προκαλούν τους γονείς τους. Είναι σαν να θέλουν να διαπιστώσουν: «Είστε ακόμα τόσο αδύναμοι;» Σαν να θέλουν να τους παρακαλέσουν: «Μην αφήσετε να μου περάσει».

Αργότερα, φαίνεται πως τα παιδιά βρίσκουν κάποια ευχαρίστηση σ' αυτήν την αρχομανία, αλλά κι αυτό είναι ένα υποκατάστατο.

 

Τα παιδιά θέλουν να νιώθουν ασφαλή

Πρέπει να θυμάστε ένα πράγμα! Τα παιδιά χρειάζονται ασφάλεια, θέλουν να νιώθουν σίγουρα και προστατευμένα. Τα θεμέλια μπαίνουν στον πρώτο κιόλας χρόνο. Η μέθοδος είναι:

·  Να μη χωριστεί το μωρό από τη μητέρα μετά τον τοκετό. Να μείνει με τη μητέρα στο ίδιο δωμάτιο.

· Θηλασμός ή σωστή διατροφή με το μπιμπερόν.

· Συχνή σωματική επαφή και αγκαλιά, ιδίως στους πρώτους έξι μήνες.

· Να καθησυχάζουμε το μωρό με τρυφερότητα παίρνοντάς το αγκαλιά όταν κλαίει.

· Σε καμιά περίπτωση να μην αφήνουμε το μωρό να κλαίει μόνο του τη νύχτα.

Όλα αυτά μπορεί να είναι αυτονόητα για μας, δεν είναι όμως αυτονόητα για όλους. Ακόμα και γονείς που τηρούν αυτούς τους κανόνες, μπορούν να εμφυσήσουν αβεβαιότητα στο μωρό τους, στη διάρκεια του πρώτου χρόνου της ζωής του, μπορούν να του δώσουν την αίσθηση πως έχει αδύναμους γονείς.

Πρόκειται για γονείς που άγονται και φέρονται από το παιδί τους και δεν το φέρνουν ούτε στο ελάχιστο σε αντιπαράθεση με τη δική τους θέληση. Φυσικά, σπουδαίο ρόλο παίζουν και οι διαφορές ιδιοσυγκρασίας των παιδιών. Ενδεικτικό είναι το γεγονός πως αυτή η αρχομανία εμφανίζεται πολύ πιο συχνά στο πρώτο παιδί απ' ό,τι στα επόμενα.

Στο δεύτερο ή στο τρίτο παιδί, οι γονείς δεν έχουν μόνο περισσότερη πείρα, αλλά κυρίως διαθέτουν λιγότερο χρόνο και δεν έχουν τη δυνατότητα να προσαρμόζονται κάθε στιγμή στις απαιτήσεις του μωρού.

 

Τι πρέπει να κάνετε

· Όταν το παιδί σας χρειάζεται κάτι, δώστε του το εσείς. Κάντε το όμως πρόθυμα, επειδή εσείς το θέλετε, επειδή εσείς το θεωρείτε αναγκαίο. Αποφύγετε όσο μπορείτε να δώσετε την εντύπωση πως το παιδί σάς αναγκάζει να κάνετε κάτι με το κλάμα και τη γκρίνια του.

· Μην πετάγεστε επάνω μόλις σας ζητήσει κάτι. Αν το παιδί σας χρειάζεται κάτι πείτε του: «Έρχομαι αμέσως». Μετά, πηγαίνετε να δείτε τι θέλει με κάποια μικρή καθυστέρηση.

· Αρνηθείτε να παίξετε με το παιδί παιχνίδια σαν αυτά που αρχίζουν όταν πετάει την πιπίλα κι εσείς σκύβετε να την πιάσετε. Διακρίνετε έγκαιρα τον κίνδυνο που κρύβουν τέτοια παιχνίδια.

·Ένα μωρό δεν κακομαθαίνει όταν το παίρνουν αγκαλιά τη νύχτα, ακόμα κι αν αυτό συμβεί είκοσι φορές κάθε νύχτα. Σημασία έχει η συνολική συμπεριφορά μας απέναντι στο παιδί.

· Δεν είναι βέβαια σωστό να ταΐζουμε κάθε τόσο τη νύχτα ένα μωρό, ακόμα κι αν είναι πολύ μικρό. Ένα μωρό πρέπει να μάθει να ησυχάζει στα χέρια του πατέρα ή της μητέρας, ακόμα και χωρίς το κίνητρο του φαγητού. Ήρεμα, καθησυχαστικά λόγια, είναι σίγουρα καλύτερα από σπασμωδικούς πειραματισμούς. Το μωρό σας πρέπει να καταλάβει πως 'εσείς είστε η προστασία του και το στήριγμά του. Πως η ασφάλεια προέρχεται από σας και όχι από το μπιμπερόν.

 

ΔΗΜΗΤΡΗΣ ΜΠΟΥΚΟΥΡΑΣ

Κλινικός Ψυχολόγος - Ψυχοθεραπευτής

Το άρθρο δημοσιεύτηκε στο περιοδικό Είναι, ΤΟ ΠΑΙΔΙ ΜΑΣ ΚΑΙ ΕΜΕΙΣ