Άρθρα‎ > ‎Περιοδικά‎ > ‎

Η πρώτη φορά

Προετοιμάστε τους νέους για την πρώτη υπεύθυνη σεξουαλική σχέση. Όσο κι αν θέλετε να το ξεχάσουν ή να μεταθέσουν για αργότερα την ανάγκη για σύντροφο, η φύση είναι πιο δυνατή. Τόσο δυνατή όσο και η γνώση.

Η έννοια της φιλίας και του έρωτα στα νεανικά χρόνια, είναι ένα θέμα ευρύ, τεράστιο και πολυσυζητημένο. Η διαμόρφωση της σεξουαλικότητας στον άνθρωπο αρχίζει από τα μικρά παιδικά του χρόνια, με αποκορύφωμα την κρίσιμη περίοδο της εφηβείας.

Συζητάτε τα πάντα

Είναι γνωστό ότι δεν συνηθίζουμε να μιλάμε για τη σεξουαλική ζωή του εφήβου, αλλά για σεξουαλική διαπαιδαγώγηση. Είναι σαν να λέμε πως ό,τι έχει σχέση με το σεξ και τη γενετήσια λειτουργία, το άτομο θα πρέπει να τα μάθει στην εφηβεία. Όπως και να 'χει το ζήτημα, αυτό απασχολεί σήμερα περισσότερο τους γονείς απ’ ό,τι τους ίδιους τους νέους. Και στέκομαι ιδιαίτερα στους γονείς, για να επισημάνω το πόσο σημαντική είναι απέναντι στα παιδιά τους η στάση που τηρούν στη σεξουαλική τους αγωγή. Βέβαια, δεν μπορούμε να παραβλέψουμε, από την άλλη μεριά, το γεγονός της πολιτιστικής μας ιστορίας, της ηθικής και θρησκευτικής μας παράδοσης,1 που επενέβησαν καθοριστικά και επέδρασαν στα ήθη και στα έθιμά μας, και όλα αυτά βαραίνουν με τον τρόπο τους στις σχέσεις γονιών και παιδιών.

 

Το έμαθαν από αλλού

Είναι γεγονός, όπως έχει διαπιστωθεί από διάφορες έρευνες, ότι ένα πολύ μικρό ποσοστό των παιδιών της εποχής μας παίρνουν σωστές σεξουαλικές γνώσεις από τους γονείς.

Οι περισσότεροι νέοι δηλώνουν ότι τα έμαθαν από φίλους ή άλλους παράγοντες εκτός από τους γονείς. Το ν' αρχίσει, βέβαια, η σεξουαλική διαπαιδαγώγηση στην εφηβεία, επισημαίνω ότι είναι ήδη πολύ αργά, γιατί όλοι γνωρίζουμε ότι το παιδί αρχίζει να ρωτάει εντελώς φυσιολογικά γύρω από την ανατομία και τη χρήση των γεννητικών οργάνων από πολύ νωρίς, και οι μη φυσιολογικές απαντήσεις ή οι πανικόβλητες και πονηρές υπεκφυγές ή με καχυποψία δοσμένες απαντήσεις δείχνουν με σαφήνεια τη σύγχυση και τα ταμπού των γονέων.

Στην ηλικία των 14-16 ετών, πλέον, οι νέοι δεν ρωτούν για τη χρήση των γεννητικών οργάνων, αλλά έχουν πιο ρεαλιστικά ερωτήματα που έχουν σχέση με την ταυτότητα του φύλου τους. Θέλουν να μάθουν τι πρέπει να κάνουν και πώς θα αντιμετωπίσουν την ανάγκη και επιθυμία για το άλλο φύλο.

Και εδώ τα παιδιά θέλουν τους γονείς τους γνήσιους και φυσικούς. Η ειλικρινής αυτή στάση είναι απαραίτητη ώστε να δημιουργηθεί ένα κλίμα εμπιστοσύνης.

 

Το πέρασμα στην πράξη

Χρειάζεται να πούμε ξεκάθαρα ότι από 13 χρόνων και πάνω δεν μιλάμε μόνο για σεξουαλικές επιθυμίες στη φαντασία των εφήβων, γιατί έχει πλέον σημασία το πέρασμα στην πράξη.

Με κάποιες συνέπειες, πιθανόν... Γιατί γνωρίζουμε πως σήμερα υπάρχει μεγάλη ευκολία συναναστροφών και σχέσεων, όπου η συχνότητα ολοκλήρωσης μιας σεξουαλικής επαφής είναι υψηλή.

Σε μια τέτοια περίπτωση, πόσοι γονείς είναι εκείνοι που θα συμβούλευαν την κόρη τους πώς να προφυλαχθεί από μια ενδεχόμενη σύλληψη; Είναι γνωστό ότι όχι μόνο δεν θα τη συμβούλευαν, αλλά δεν θα τολμούσαν καν να διανοηθούν ένα τέτοιο γεγονός να περνά από τη δική τους φαντασία, πόσο μάλλον, από της κόρης τους.

Ποιοι είναι εκείνοι οι γονείς που θα πρότειναν εναλλακτικές λύσεις στο σεξουαλικό πρόβλημα, δηλαδή θα πρότειναν στο παιδί τους την αυτοϊκανοποίηση, που πολύ φυσιολογικά καταφεύγουν σ’ αυτή και τα κορίτσια και τ' αγόρια; Αλλά εξακολουθεί κι αυτό να είναι ταμπού, να βαραίνεται με ενοχές που περνούν στους νεαρούς, σαν να είναι κάτι παράνομο.

Τελικά φαίνεται ότι οι γονείς είναι ενάντια σε μια ολοκληρωμένη σχέση με το άλλο φύλο, αλλά και στη λύση του αυνανισμού. Ειδικότερα για τα αγόρια, στις εναλλακτικές λύσεις υπάρχει και η εύκολη λύση της πορνείας, που οι περισσότεροι γονείς αποδέχονται. Το να πάει το αγόρι τους σε μια «ελεύθερη» γυναίκα, όμως, είναι καθαρά βιολογική εκφόρτιση και μόνο. Γιατί, βέβαια, από ψυχολογική και συναισθηματική άποψη είναι μια πολύ στεγνή σχέση. Αλλά και σ' αυτή την περίπτωση παίζει σημαντικό ρόλο η σωστή πληροφόρηση και προφύλαξη από τα διάφορα αφροδίσια νοσήματα.

 

Υπεύθυνη πληροφόρηση, υπεύθυνες σχέσεις

Εκείνο που πρέπει να καταλάβουμε είναι πως, απαγορεύοντας, κυρίως, καταλήγουμε σ' ένα είδος τρομοκρατίας.

Τούτο σημαίνει ότι αναγκάζω κάποιον να αναστείλει τη λειτουργία του και τις επιθυμίες του, γεγονός που μπορεί να επηρεάσει αρνητικά την εξέλιξη της σεξουαλικότητάς του. Υπάρχουν άλλοι που προωθούν τους νέους στα σπορ, στις οργανώσεις, στις συλλογικές δραστηριότητες. Αυτό το γεγονός από μόνο του μπορεί ενδεχομένως να έχει θετικές επιπτώσεις στη γενικότερη διαμόρφωση της προσωπικότητας του παιδιού. Αλλά όταν αντιμετωπίζεται σαν λύση στο σεξουαλικό, τότε αποπροσανατολίζει τη λύση του προβλήματος, διευκολύνει από τη μια μεριά μια μυϊκή εκτόνωση, αλλά ουσιαστικά δεν λύνει ούτε το βιολογικό ούτε το ψυχολογικό πρόβλημα.

Η σεξουαλική διαπαιδαγώγηση δεν πρέπει να έχει απαγορευτικό ή αποτρεπτικό στόχο, αλλά να προετοιμάζει τα νεαρά άτομα για υπεύθυνες σεξουαλικές σχέσεις.

 

Σεξουαλική ελευθερία

Για να καταλάβουμε τη συμπεριφορά των εφήβων στο σεξουαλικό τομέα, αξίζει να σταθούμε σ' ένα γεγονός που σε όλους είναι, λίγο πολύ, γνωστό, τη «σεξουαλική ελευθερία». Μέχρι την ηλικία των 12-13 χρονών περίπου, οι νέοι δείχνουν προτίμηση στο σχηματισμό ζευγαριών ή ομάδων με άτομα του ίδιου φύλου όπου κυριαρχεί το αίσθημα της φιλίας. Το αίσθημα αυτό στηρίζεται στην ανάγκη εμπέδωσης της έννοιας του δικαίου — της ισότητας, της ειλικρίνειας και της αλληλοκατανόησης, έτσι, ώστε να αμβλύνεται η ατομική ευθύνη κάποιων πράξεων και να τονίζεται η συλλογική δραστηριότητα, με αποτέλεσμα οι ενοχές για κάτι μη επιτρεπτό να διαμοιράζονται σε όλους και να εξαφανίζονται. Μέσα απ' αυτές τις διαδικασίες ισχυροποιείται η αυτοπεποίθηση στον κάθε νέο- χτίζονται και διαμορφώνονται ηθικές αρχές, σε σχέση πάντοτε με αυτές που αφομοίωσε από το οικογενειακό του περιβάλλον. Ταυτόχρονα, αναγνωρίζει τη σημασία των ρόλων και των φύλων μέσα στο κοινωνικό σύνολο. Η μετεξέλιξη των αισθημάτων φιλίας οδηγεί στο σχηματισμό ζευγαριών ετερόφυλων και ακολουθεί η ανάπτυξη της σεξουαλικής έλξης και δραστηριότητας.

Σ’ αυτό το σημείο είναι δύσκολο να πει κανείς αν πρόκειται πραγματικά για μια έκφραση σεξουαλικών αναγκών ή για μια επίδειξη σεξουαλικής ελευθερίας. Οι νέοι νιώθουν υποχρέωσή τους να υποστηρίζουν αυτή την όψη της ελευθερίας.

 

ΔΗΜΗΤΡΗΣ ΜΠΟΥΚΟΥΡΑΣ

Κλινικός ψυχολόγος - Ψυχοθεραπευτής

Το άρθρο αυτό δημοσιεύτηκε στο περιοδικό Είναι