Εφηβεία και ωρίμανση στο κορίτσι

Καυτό το ερώτημα που τίθεται για την ψυχολογία γιατί αγγίζει από τη μια μεριά το κορίτσι της νεαρής ηλικίας δηλαδή την έφηβο και από την άλλη μεριά την ευαισθησία της οικογένεια.

Και για το κορίτσι της εφηβικής ηλικίας γνωρίζουμε ότι η περίοδος αυτής της προενηλικίωσης είναι ένα εξελικτικό στάδιο της ωρίμανσης του ατόμου, τόσο από την βιολογική του όσο και από την ψυχολογική του πλευρά.

Εξετάζοντας τη βιολογική του ανάπτυξη διαπιστώνουμε ότι η εξέλιξη της γίνεται κατ’ αρχήν με την εμφάνιση της τριχοφυΐας και τη διαμόρφωση του στήθους, πράγμα που σημαίνει ότι οι γαλακτοφόροι αδένες οργανώνονται για να είναι έτοιμοι για τη γενετική λειτουργία, ενώ όλη η διαδικασία ολοκληρώνεται με την εμφάνιση των έμμηνων (αδιαθεσία), οπότε ξέρει κανείς πώς το κορίτσι είναι σε θέση να τεκνοποιήσει και να έχει σεξουαλικές σχέσεις. Είναι χαρακτηριστικό πως στην εποχή μας η βιολογική ωριμότητα εμφανίζεται νωρίτερα σε σχέση με τις προηγούμενες δεκαετίες. Άλλα η ακριβής χρονολογία της ωρίμανσης αυτής δεν μπορεί να προσδιοριστεί αν δεν λάβουμε υπ’ όψιν μας ορισμένους παράγοντες που μπορούν να την επηρεάσουν. Εννοούμε, δηλαδή, τους ψυχολογικούς που είναι είτε ενδογενείς, είτε εξωγενείς.

Πιο αναλυτικά πρόκειται για την ιδιοσυγκρασία της νεαρής έφηβου, την νευρολογική της ανάπτυξη, το οικογενειακό της περιβάλλον, τις εμπειρίες από τους γονείς κ.ά.

Σκόπιμα άφησα τελευταίο ένα σπουδαίο παράγοντα  που  είναι το κλίμα. Παρατηρείται στις πιο θερμές χώρες, η εμφάνιση των εμμήνων να είναι πιο γρήγορη από τις ψυχρές. Στην Αβησινία π.χ. ο μέσος όρος αδιαθεσίας των κοριτσιών από πλευράς ηλικίας είναι από 9-10 χρόνων. Στην Λαπωνία ο μέσος όρος είναι 18 χρονών. Στο δικό μας χώρο, είναι γεγονός ότι τα κορίτσια αδιαθετούν πολύ πιο γρήγορα, απ’ ότι πριν από 15 χρόνια.

Νομίζω όμως ότι πρέπει να περάσουμε στον ψυχολογικό τομέα γιατί θα έχουμε περισσότερα πράγματα να  που με, μια που το πρόβλημα μας είναι κατά πόσο το νεαρό κορίτσι θα είναι σε θέση να γνωρίζει τί είναι αυτό που θέλει μέσα στις σχέσεις της με τα αγόρια και αν είναι σε θέση να ανταποκριθεί με σθένος στο πρόβλημα των σχέσεων της με τους γονείς της, την κοινωνία, το περιβάλλον, πράγμα  που  σημαίνει ψυχολογική ωριμότητα. "Ας μην ξεγελιόμαστε, λοιπόν η συναισθηματική ωριμότητα δεν συμβαδίζει πάντα με την βιολογική, ώστε να μπορεί ο συγχρονισμός των δύο αυτών ειδών ωριμότητας να τεθεί κάτω από την κάλυψη ενός νόμου.

Για να καταλάβουμε καλύτερα αυτήν την άποψη χρειάζεται να δούμε πιο ειδικά την πορεία αυτής της συναισθηματικής μετατροπής, που ολοκληρώνεται ώστε να δίνει τη δυνατότητα προσαρμογής στο άτομο στις απαιτήσεις της κοινωνίας, ενώ παράλληλα να το βοηθεί στην κατάκτηση της αυτονομίας του. Εκείνο που μας ενδιαφέρει, μέσα από τις ανακατατάξεις που γίνονται κατά τη περίοδο της εφηβείας είναι ότι υπάρχουν πολλά στοιχεία  που  την χαρακτηρίζουν, όπως ο αρνητισμός, απέναντι σε κάθε γνώμη των γονιών τους, η τάση για ανεξαρτητοποίηση, η υπερευαισ­θησία, η συστολή, η ισχυρογνωμοσύνη, το πείσμα, γνωρίσματα που ασφαλώς έρχονται σε αντίθεση, με συγκεκριμένους τύπους συμπεριφοράς γονέων, όπως των αγχώδεις, τους ανήσυχους, τους φιλόδοξους, τους απαιτητικούς κ.ά. Τα συμπεράσματα που βγαίνουν μέσα από μια συγκυρία τέτοιων καταστάσεων και από τα δύο μέρη, (γονέων-κοριτσιού) είναι οι αναπόφευκτες συγκρούσεις. Στην περίπτωση αυτή δεν πρέπει να μας εκπλήσσει το γεγονός ότι το κορίτσι θα υιοθετήσει απορριπτική στάση απέναντι στους γονείς του και θα έχει μια τάση να αποκολληθεί από το οικογενειακό περιβάλλον και να αντιταχθεί στην εξουσία των γονέων του.

Μ’ αυτά τα στοιχεία που προανέφερα συνοδεύεται και η τάση για ωραιοποίηση μιας καταστάσεως μέσα από τα ιδανικά του ωραίου, του έντιμου, του δίκαιου μαζί με μια τέτοια διάθεση ρομαντισμού, που αποτελούν έναν ανασταλτικό παράγοντα ώστε πολλές φορές να κάνει το κορίτσι αντιρρεαλιστικό. "Ένα άλλο από τα πιο χαρακτηριστικά δείγματα αυτής της ηλικίας είναι τα πρώτα δείγματα αγάπης που αχνά εμφανίζονται και που κατευθύνονται προς τα δύο φύλα. Εδώ πρέπει να τονίσουμε ότι επικρατεί το σεξουαλικό στοιχείο καθώς και μια ανάγκη για συγκίνηση και τρυφερότητα.

Εάν δούμε συνοπτικά τη σημασία όλων αυτών των στοιχείων που αναφέραμε, δεν έχουμε παρά να καταλήξουμε στο συμπέρασμα ότι κατά τη διάρκεια αυτού του τινάγματος της ηλικίας, της ωρίμανσης αν θέλετε, οι κίνδυνοι που απορρέουν συγκεκριμενοποιούνται ως έξης:

α) η ένταση που συνηθίζεται να υπάρχει ανάμεσα στο νεαρό κορίτσι και στο οικογενειακό του περιβάλλον ευνοεί κάτω από μια παρόρμηση την αναζήτηση ενός συντρόφου που θα της εξασφαλίσει έναν επιθυμητό τρόπο ζωής

β) η ρομαντική διάθεση συντελεί στην μείωση των αναστολών για μια απόφαση με δυσμενείς μελλοντικές επιπτώσεις εφόσον όπως είπαμε δεν αντιμετωπίζει την πραγματικότητα ρεαλιστικά

γ)η αντιμετώπιση των προβλημάτων που σχετίζονται με το σεξουαλικό θέμα σ’ αυτήν την ηλικία πολλές φορές γίνεται με έντονα λανθασμένο τρόπο, με αποτέλεσμα η λύση τους να αναζητείται έξω από την οικογένεια.

 

ΔΗΜΗΤΡΗΣ ΜΠΟΥΚΟΥΡΑΣ

Κλινικός Ψυχολόγος - Ψυχοθεραπευτής